Vai-lettergreep ndee

Het staat voor de Vai-lettergreep “ndee”.

Vai wordt geschreven met een syllabisch schrift: een systeem dat rond lettergrepen is opgebouwd, in plaats van afzonderlijke letters voor elke medeklinker en klinker. Een korte lettergreep bestaat meestal uit één teken; een lange kan er twee gebruiken. In de Latijnse transcriptie “ndee” staat “nd” voor n direct gevolgd door d, en geeft “ee” de klinker weer. Samen vormen ze één lettergreep, geen Nederlandse vertaling; de betekenis hangt af van het Vai-woord.

Wanneer ontstond het Vai-schrift?

Het kreeg vorm in Liberia in het begin van de jaren 1830. Vai wordt gesproken in Liberia en Sierra Leone. Het schrift werd vooral ontwikkeld door Momolu Duwalu Bukẹlẹ uit Jondu, die zei dat de inspiratie in een droom tot hem kwam. Verslagen uit 1833 beschrijven het nieuwe schrift; een bewaard gebleven manuscript uit 1834 is een vroeg voorbeeld.

Vroege teksten gebruikten ook logogrammen: tekens die een hele lettergreep samen met een bijbehorende betekenis weergaven. Er waren standaardiseringspogingen in 1899 en 1962; na de conferentie van 1962 werd een standaard-Vai-syllabarium gepubliceerd.

In de eerste helft van de twintigste eeuw inspireerde de syllabische opbouw van het Vai de schriftsystemen van Mende, Loma en Kpelle; hun makers ontwikkelden eigen tekens in plaats van Vai-tekens over te nemen. De precieze oorsprong van de vormen is onzeker: mogelijke invloeden van het Latijn en Arabisch, een verband met het Cherokee-syllabarium en een ouder beeldschrift zijn voorgesteld.