Yi-lettergreep gurx

Het schrijft een Yi-lettergreep met stijgende toon. In de Liangshan-transcriptie schrijf je de lettergreep als gurx, ongeveer als ‘gur’, met een stemtoon die van middelhoog naar hoog stijgt. De x aan het eind geeft die toon aan, geen extra medeklinker. De betekenis komt van het Yi-woord dat de lettergreep vormt.

Een inscriptie op een bronzen klok uit 1485 behoort tot de oudste bewaard gebleven, nauwkeurig gedateerde getuigen van het Yi-schrift. Yi-ritueelspecialisten, bimo genoemd, gebruikten traditionele vormen in religieuze, magische, medische en genealogische teksten. Het gestandaardiseerde Liangshan-syllabeschrift werd in 1974 ontworpen en in 1980 officieel afgekondigd om de geletterdheid in één Yi-dialect te bevorderen. De digitale codering uit 1999 kwam veel later dan de schrijfttraditie.

Waarom eindigt gurx op x?

De x geeft de toonhoogte aan, geen aparte medeklinker. In de Liangshan-transcriptie staat een t aan het eind voor hoge toon, x voor een stijging van middelhoog naar hoog, geen eindletter voor middentoon en p voor een lage dalende toon. ꇶ gurx en ꇷ gur hebben dus dezelfde basislettergreep, maar verschillende tonen.

Het traditionele Yi-schrift omvat verschillende regionale schrijftradities: vormen, tekeninventarissen, klanken en schrijfrichtingen verschillen. In oudere teksten konden tekens ideeën weergeven; het moderne Liangshan-syllabeschrift gebruikt één teken voor elke gesproken lettergreep. Naxi- en Shui-schriften zijn afzonderlijke tradities uit de naburige regio in Zuidwest-China. Traditionele Yi-tekens worden gezien als een eigen traditie, los van het Han-Chinese schrift.