Cham son g harfi

Doğu Chamcada hece sonundaki g ünsüzünü gösterir.

Chamcadaki ünsüz harflerin çoğunda, harfin parçası olarak okunan yerleşik bir ünlü bulunur. ꩁ, bu ünlüyü eklemeden heceyi kapatan özel son biçimdir. ꨈ, hece başında kullanılan sıradan ga harfidir; iki biçim hecedeki konumlarına göre ayrılır. Son ünsüz, bir sözcüğün içinde de sonraki hece başlamadan önceki heceyi kapatabilir.

Cham yazısı, Brahmi’den türeyen yazı geleneklerinden gelişti. Yaklaşık MS 350’ye tarihlenen Đông Yên Châu yazıtı, Güneydoğu Asya dillerinden birini yazmak için Hint tarzı bir yazının kullanıldığına dair en eski kanıttır; bu tarih yazı geleneğine aittir, bu tek harfe değil. Cham yazısı tapınak yazıtlarında, daha sonra da yönetim, edebiyat ve ticaret kayıtlarında kullanıldı. 15. yüzyıldan itibaren el yazması biçimleri taş yazıtlardaki biçimlerden farklılaştı.

Cham son g neden ayrı bir harftir?

Chamcada hece sonu ünsüzleri için özel harfler kullanılır.

Brahmi’den türeyen birçok yazı, ünsüzün yerleşik ünlüsünü kaldıran virama işaretini kullanır veya ünsüzleri üst üste yazar. Chamcada ise özel son biçimler vardır; bu yüzden ꩁ, ꨈ’nin süslü bir çeşidi değil, yazım sisteminin parçasıdır. Cham yazısının tarihi bölgelere göre de değişir. 19. yüzyılın ortalarından itibaren Kamboçya’daki bazı Cham Müslüman el yazması gelenekleri Arap kökenli bir yazı olan Jawi’ye yöneldi. Imam San toplulukları, topluluk kimliklerinin bir parçası olarak akhar srak ile, yani Cham yazısıyla, el yazmaları oluşturmayı sürdürdü. Bu, Cham yazısının farklı topluluklardaki kullanım tarihidir; ꩁ ise Doğu Chamcaya özgü bir son biçimdir.