หมวกรับปริญญา

ยินดีด้วยที่ถึงเส้นชัย หรือเป็นสัญญาณว่ากำลังพูดเรื่องการศึกษา

หลังประกาศผลสอบ สอบวิทยานิพนธ์ผ่าน วันสุดท้ายของการเรียน หรือรูปในชุดครุย 🎓 จากเพื่อนแปลว่า «เก่งมาก ทำได้แล้ว» พ่อแม่ ปู่ย่าตายาย และเพื่อนร่วมงานใช้บ่อยพอ ๆ กับเพื่อนร่วมรุ่น เพราะไม่ต้องอธิบายในภาษาใดเลย ในแคปชันมันประกาศเหตุการณ์เอง เช่น «รุ่น 2026 🎓» «ในที่สุดก็จบตรี 🎓» «ภูมิใจในตัวลูกคนนี้ 🎓»

นอกพิธี มันเป็นแค่ป้ายบอกว่าเกี่ยวกับการเรียนรู้ ในไบโอโปรไฟล์มันอยู่ข้างสาขา สถาบัน หรืออาชีพ เช่น «นักศึกษานิติ 🎓» «ครูคณิต 🎓» «ป.โท เคมี 🎓» ในโพสต์มันแปะกับอัปเดตการอ่านหนังสือ คอร์สออนไลน์ เคล็ดลับ และช่วง «วันนี้ได้เรียนรู้» เป็นวิธีที่เบากว่า 📚 ในการบอกว่าเรื่องนี้เกี่ยวกับการศึกษา ไม่ใช่หนังสือ ใช้เล่นมุกก็ได้ คนที่เพิ่งถอยจอดเข้าซองเป็นถือว่า «จบหลักสูตร» แล้ว 🎓

หมวกสี่เหลี่ยมนี้คืออะไร แล้วทำไมภาษาอังกฤษเรียก «mortarboard»?

หมวกวิชาการทรงสี่เหลี่ยมแข็ง ชื่ออังกฤษมาจากแผ่นไม้ของช่างปูน

หมวกสี่เหลี่ยมมีพู่สวมคู่กับชุดครุยในพิธีจบการศึกษาของสหรัฐฯ อังกฤษ และอีกหลายประเทศที่รับธรรมเนียมมหาวิทยาลัยของสองชาตินี้ไป มีที่มาจากหมวกนุ่ม ๆ ของนักปราชญ์และนักบวชในมหาวิทยาลัยยุคกลางของยุโรป ซึ่งค่อย ๆ แข็งขึ้นจนเป็นทรงสี่เหลี่ยมตลอดหลายศตวรรษ ชื่ออังกฤษ «มอร์ตาร์บอร์ด» มีบันทึกตั้งแต่กลางศตวรรษที่ 19 เปรียบส่วนบนของหมวกกับแผ่นไม้สี่เหลี่ยมเล็ก ๆ มีด้ามจับที่ช่างปูนใช้รองปูนเปียก ในอังกฤษและออสเตรเลียเรียกอีกชื่อว่า «เทรนเชอร์» ในพิธีของอเมริกาหลายแห่ง บัณฑิตจะย้ายพู่จากขวาไปซ้ายตอนได้รับปริญญา และบางรุ่นปิดงานด้วยการโยนหมวกขึ้นฟ้า

ไม่ใช่ทุกที่ที่สวมหมวกนี้ ในไทยชุดครุยของแต่ละมหาวิทยาลัยมีรูปแบบเฉพาะและหลายแห่งไม่มีหมวกสี่เหลี่ยม ในฝรั่งเศสและเยอรมนีแทบไม่มีธรรมเนียมนี้ ในอิตาลีบัณฑิตใหม่สวมมงกุฎใบลอเรล ส่วนฟินแลนด์และสวีเดนใช้หมวกนักเรียนสีขาวเป็นสัญลักษณ์จบมัธยมปลาย แต่ภาพยนตร์และโทรทัศน์ทำให้หมวกสี่เหลี่ยมกลายเป็นสัญลักษณ์สากลของการเรียนจบ อีโมจินี้จึงสื่อได้ทุกที่