Yi hecesi we

ꊋ, sabit bir Türkçe sözcüğü değil, bir Yi hecesini gösterir. Çevriyazı, sesleri Latin harfleriyle yazma yöntemidir; standart Liangshan çevriyazısında bu hece we olarak yazılır. Yaklaşık telaffuzu [ɣɯ³³] şeklindedir: ağzın arkasında sesli, pürüzlü bir sürtünme sesiyle başlar, sonra dudaklar yuvarlanmadan söylenen u benzeri bir ünlü gelir. Ses perdesi orta düzeyde tutulur. Sondaki t, x ve p harfleri başka tonları belirtir; ꊋ bunlardan hiçbirini içermez. Yi sözcüğüne göre “güç”, “zor” veya “kazanmak” anlamına gelebilir.

Bir konuşmada tek başına gönderilen ꊋ, neden gönderildiğine dair güvenilir bir ipucu vermez. Kişisel bir mesaj olarak yorumlamadan önce hangi Yi sözcüğüne ya da cümlesine ait olduğunu sor.

ꊋ, Yi yazısının tarihinde nasıl bir yere sahip?

Farklı yerel Yi geleneklerinden gelişerek standart bir hece yazısına katıldı. Hece yazısında her işaret bir heceyi temsil eder. Bir Yi anlatısı yazının yaratılmasını Tang döneminde Aki'ye bağlar, ancak bu anlatı tarihsel olarak tek bir mucit bulunduğunu kanıtlamaz.

Köy rahipleri yerel Yi biçimlerini dinî, büyüsel, tıbbi ve soybilimsel metinlerde (aile soy kayıtlarında) kullanıyordu. Bunlar tüm Yi topluluklarının paylaştığı tek bir günlük yazı sistemi değildi. Günümüze ulaşan en eski örnek, 1485 tarihli bronz bir çana kazınmış yazıttır.

Okuryazarlığı artırmak amacıyla standart Liangshan biçimi 1974'te geliştirildi ve 1980'de resmen ilan edildi. Daha eski Kuzey Yi biçimlerinden yararlanır ve tüm Yi çeşitleri için değil, Liangshan lehçesi için tasarlanmıştır. Bu hece yazısı, tarihsel olarak Cuan veya Wei diye de anılan eski Yi ideogram geleneğini sürdürür; söz konusu ideogramlar Han Çin karakterlerinden türemiş görünmez.