Çivi yazısı işareti DIM₂

Genellikle “yapmak”, “biçim vermek” veya “yaratmak” demektir; anlamı bağlam belirler. Fara’daki erken bir idari listede hasır, fırlatma sopası, yay, tarak ve başka bir eşya yapan kişiler sayılır. Çivi yazısı malları ve hizmetleri kaydetmenin bir yolu olarak gelişti; bu erken kullanım DIM₂’yi üretimin pratik dünyasına yerleştirir.

Sümerce’de DIM₂, “yapmak, biçim vermek, yaratmak, üretmek” fiilini ve üretici ya da inşaatçı anlamındaki sözcükleri yazabilir. Eski Mezopotamya’nın başka bir dili olan Akadcaya ait sonraki sözcük listelerinde “yaratmak”, “var olmak” ve “yapmak” gibi okumalar bulunur; Yeni Asur dönemindeki kayıtlar “eşit hâle getirmek” okumasını da korur. Bunlar farklı sözcük ve yazım bağlamlarına ait okumalardır; Türkçede birbirinin yerine kullanılabilecek tanımlar değildir.

DIM₂, AL×DIM₂ ve DIM₂×UD gibi birleşik işaretlerde de görülür. Birden fazla işaret unsurunu birleştiren bu ayrı işaretleri bütün olarak okuyun; anlamları, parçaları ayrı ayrı çevirdiğinizde ortaya çıkandan farklı olabilir.

Biri 𒁶 gönderirse ne anlama gelir?

Önce bunu çivi yazısına gönderme olarak değerlendirin. Tek başına 𒁶, gönderenin “yaratmak” anlamını mı, bir üreticiyi ya da inşaatçıyı mı, birleşik bir işareti mi, yoksa bir çevriyazı alıştırmasını mı kastettiğini göstermez. Hangi dili, dönemi veya kaynağı düşündüğünü sorun; okumayı çevresindeki işaretler ve dilbilgisi belirler.

Bilimsel çevriyazıda bir işaretin geleneksel değeri Latin harfleriyle dim₂ biçiminde yazılır. Çevriyazı, çivi yazısını modern metinde göstermenin bir yoludur. Bu yazım ile 𒁶 aynı işaretin iki ayrı katmanıdır: biri okunabilir gösterim, diğeri kodlanmış karakterdir.

Kodlanmış aynı işaret, farklı tarihî dönemleri yansıtan çivi yazısı fontlarında farklı şekillerde görünebilir. Unicode karakter tablolarında çoğunlukla Ur III tarzı biçimler, yani Ur’un Üçüncü Hanedanı dönemine ait biçimler gösterilir. Bu nedenle boş bir kutu veya eksik glif, işaretin anlamının değiştiğini değil, fontun onu desteklemediğini gösterir.