Amfoor

Meestal ‘oud, antiek, museumwaardig’, tenzij het over sterrenbeelden gaat. Bij een vakantiefoto zegt het Griekenland, Rome, ruïnes of een museumbezoek. In een gesprek over hobby’s betekent het pottenbakken of keramiek. Als grap naar iemand of een telefoon betekent het ‘relikwie’, zoals 🦖 dinosaurusoud betekent.

In astrologiegesprekken is het de Waterman. Unicode voegde de amfoor in 2015 toe samen met een krab, een leeuw, een schorpioen en pijl en boog, zodat elk sterrenbeeld naast het abstracte teken ook een plaatje kreeg; de Waterman, de waterdrager, kreeg de kruik waaruit hij giet. Een verjaardagsbericht met 🏺 eind januari of in februari gaat dus vrijwel zeker over een Waterman, niet over een antiekstuk.

Wijnliefhebbers gebruiken het ook. Wijn rijpen in kleien vaten, een oude techniek die natuurwijnmakers nieuw leven hebben ingeblazen, heet ‘amforawijn’; 🏺🍷 kan precies dat betekenen.

Wat was een amfoor eigenlijk?

De vrachtcontainer van de antieke Middellandse Zee, geen bloemenvaas. De Griekse naam betekent ongeveer ‘aan twee kanten gedragen’, naar de twee oren aan de hals. Pottenbakkers maakten ze bij honderdduizenden: hoge, smalle kruiken met een stop, gevuld met wijn, olijfolie, vissaus of graan, gestapeld in scheepsruimen en over kades gerold van Spanje tot Egypte.

De meeste transportamforen hadden een puntige voet in plaats van een platte bodem. Dat lijkt onhandig tot je de lading voor je ziet: de punten pasten tussen de halzen van de laag eronder, en aan land prikte je de kruik in zand of een houten rek, of kantelde je hem op de punt om te schenken. Archeologen zijn er dol op, omdat de vorm per streek en decennium veranderde: één scherf kan een scheepswrak dateren en vertellen waar de lading vandaan kwam.

De beroemde beschilderde amforen, met zwarte of rode figuren van goden en atleten, waren het luxesegment: voor feestmalen, als prijs vol heilige olijfolie bij de spelen van Athene, of als grafgift. De emoji-tekening leent meestal die versierde look, en daarom oogt hij op het eerste gezicht ‘oud-Grieks’.