Küçük değildir işareti

Karşılaştırmayı yalanlar: sol taraf sağ taraftan küçük değildir. Küçüktür işaretinin üstünden geçen çizgi “değil” görevi görür. a ≮ b, “a, b’den küçük değildir” diye okunur. Günlük sayılarda yalnızca üç olasılık vardır: küçük, eşit ya da büyük. a, b’den küçük değilse büyük ya da eşit olmak zorundadır; dolayısıyla a ≮ b ile a ≥ b aynı şeydir. 7 ≮ 3 doğru, 2 ≮ 5 yanlıştır.

O halde neden ayrı bir işaret var? Çünkü matematikçiler < işaretini bazı çiftlerin hiç karşılaştırılamadığı sıralamalar için de kullanır. İnsanları “atasıdır” ilişkisine, kümeleri “içinde yer alır” ilişkisine göre sıralayın: iki kuzen ya da {1, 2} ve {2, 3} kümeleri birbirinin ne altındadır ne üstünde. Orada a ≮ b yalnızca “küçük” seçeneğini eler; “büyük ya da eşit” sözü vermez. Fark ispatlarda da kendini gösterir: yazar yalnızca a ≮ b’yi varsayabilir; bu, a ≥ b’den daha zayıf bir varsayımdır.

Matematiğin dışında pek yaygın değildir. Hesap tabloları, hesap makineleri ve çoğu programlama dili onu karşılaştırma olarak kabul etmez; düz metinde de “küçük değildir” ya da “en az” demek işaretten daha açıktır.

Çizili işaret nereden geliyor?

Çizgi, bir matematik bağıntısını olumsuzlamanın standart yoludur. < ve > işaretleri ilk kez İngiliz matematikçi Thomas Harriot’ın ölümünden on yıl sonra, 1631’de yayımlanan cebir kitabında basıldı; tarihçiler basılı işaretleri genellikle kitabı hazırlayan editöre bağlar. Bir bağıntı işaretinin üstünü çizmek “değil” yazmanın olağan yolu oldu: eşit değil için ≠, elemanı değil için ∉, küçük değil için ≮. Unicode da ≮’yi aynı biçimde, üstüne çizgi atılmış bir küçüktür işareti olarak ele alır.