Dấu caron dưới kết hợp

Gõ chữ cái cơ sở trước, rồi thêm dấu.

Trong Praat, nhập s\vv để tạo s̬. Ở phần mềm khác, hãy dùng phương thức nhập IPA hoặc bộ chọn ký tự, rồi đặt dấu sau chữ cái mà nó bổ nghĩa.

Dấu này có tác dụng gì trong ngữ âm học?

Dấu này làm âm cơ sở trở thành hữu thanh.

Trong IPA, “hữu thanh” nghĩa là dây thanh rung khi bạn phát âm. Chữ cái cơ sở chỉ âm, còn dấu này thêm sự rung đó: s̬ là âm s hữu thanh và t̬ là âm t hữu thanh. Vòng dưới ◌̥ đánh dấu âm vô thanh; caron phía trên ◌̌ có thể biểu thị thanh điệu đi lên.

Caron bắt nguồn từ đâu?

Caron phía trên đi vào chính tả tiếng Séc trong một cuộc cải cách vào đầu thế kỷ 15: các dấu chấm phía trên chữ cái Latinh phân biệt những phụ âm trước đó được viết bằng hai chữ cái; các dấu ấy dần thành hình móc nhỏ, tiếng Séc gọi là háček (“móc nhỏ”). Hệ thống này sau đó lan sang những lối chính tả khác dùng chữ Latinh và, từ thế kỷ 19, sang phiên âm khoa học. Một nghiên cứu năm 2023 cho rằng các dấu phụ tiếng Séc có thể bắt nguồn từ bản thảo tiếng Ireland cổ. Tên tiếng Anh “caron” xuất hiện trong tiêu chuẩn mã hóa bộ ký tự dùng cho danh mục thư viện vào năm 1979. Lịch sử này nói về caron phía trên; dấu phía dưới ở đây biểu thị tính hữu thanh trong IPA.