Yi hecesi lu

Liangshan Yi dilinde lu diye yazılan heceyi gösterir.

Yi yazısında her hece için bir işaret kullanılır. Lu, bu hecenin standart Liangshan Latin harfli yazımıdır ve Türkçe çevirisi değil, telaffuz kılavuzudur. Ton, bir hecenin ses yüksekliği düzenidir: sondaki t yüksek ve düz tonu, x ikinci bir yüksek tonu, p alçalan düşük tonu belirtir; sonda harf yoksa ton orta düzeydedir.

Geleneksel Yi yazısı Cuan veya Wei olarak biliniyor ve bölgelere göre değişiyordu. Eski işaretler sözcüklerle ya da anlamlarla bağlantılı ideogramlardı; buradaki standart yazı ise her hece için bir işaret kullanır. Bu eski işaretler Han karakterlerinden türemiş görünmüyor. Tarihi bilinen en eski korunmuş örnek, 1485 tarihli bronz çan yazıtıdır. Bir gelenek, yazıyı Tang Hanedanı döneminde Aki'nin oluşturduğunu söyler; bu, tek bir mucit olduğunu kanıtlamaz.

Yi yazısı ne için kullanılıyordu?

Törenleri, tedavileri, aile tarihlerini ve efsaneleri kaydediyordu.

Yerel rahip soyları kutsal metinler, büyü, tıp, astroloji, soy kayıtları ve efsaneler hakkındaki el yazmalarını kuşaktan kuşağa aktarıyordu. Kâğıda, kumaşa, bambu veya tahta şeritlere, hayvan kemiklerine ya da boynuzlarına ve kayalara yazıyorlardı.

Standart Liangshan hece yazısı 1974'te tasarlandı ve 1980'de resmen ilan edildi; lehçenin Latin harfleriyle yazımı 1956'da tanıtılmıştı. Standart okuryazarlığı artırmayı amaçladı; daha sonra okullarda, ders kitaplarında, gazetelerde ve eski eser basımlarında kullanıldı. Bütün Yi dillerini değil, Liangshan Yi dilini yazar.