Banjo

Meestal banjomuziek of een landelijke countrysfeer, niet het instrument zelf.

De meeste mensen die 🪕 sturen spelen geen banjo. De emoji staat voor een stijl: bluegrass, country, Americana, folk of Ierse volksmuziek. Je ziet hem in playlistnamen, festivalposts, foto’s van een avond rond het kampvuur en grappen over je innerlijke cowboy. Een muzikant bedoelt het letterlijk: een les, een nieuw instrument, een optreden.

De toon is vrolijk en een tikje boers. Naast een sneer over iemands dorp of afkomst wordt het echter het cliché van de achterlijke boerenkinkel, dus let op de woorden eromheen.

Wat is een banjo precies?

Een snaarinstrument met een trommel als klankkast in plaats van hout.

Gitaarsnaren klinken boven een hol houten lijf; banjosnaren lopen over een strak vel op een ronde rand, zoals bij een trommel. Het vel trilt mee en geeft een luide, heldere toon die snel wegsterft. De klassieke Amerikaanse banjo heeft vijf snaren, de vijfde kort en hoog, getokkeld met vingerplectrums in de snelle stijl die Earl Scruggs beroemd maakte in de bluegrass. Vier-snarige banjo’s worden met een plectrum aangeslagen in Ierse muziek en vroege jazz.

De wortels zijn Afrikaans. Tot slaaf gemaakte Afrikanen in het Caribisch gebied en het zuiden van de VS bouwden luiten met een kalebas als klankkast, naar West-Afrikaanse instrumenten zoals de akonting; reizigers beschreven ze al in de 18e eeuw. In de 19e eeuw namen witte artiesten de banjo mee in minstrelshows, met zwart geschminkte gezichten, en daarna ging hij over naar country en in de jaren 1940 naar bluegrass. Lang gold hij als instrument van witte plattelanders en raakte zijn zwarte geschiedenis vergeten.

Die geschiedenis wordt nu teruggehaald: muzikanten als Rhiannon Giddens brengen de zwarte stringbandtraditie terug op het podium, en zij speelt banjo op Beyoncés countryalbum Cowboy Carter (2024). In de jaren 2010 brachten Mumford & Sons de banjo al naar stadionfolkrock.