Çift üs işareti (çift prime)

Uzunluktan sonra inç, açıda yay saniyesi, matematikte ikinci türev.

En yaygın anlamı inçtir. Tek işaret ′ fit, çift işaret ″ inç demektir: boyu 6′2″ olan biri altı fit iki inçtir, 26″ jantlı bir bisiklet "26 inç" denen tekerlek ölçüsündedir. Ekranlar, borular, plaklar ve kaykaylar Türkiye'de de çoğu zaman inçle ölçülür; bu yüzden işaret birçok ürün açıklamasında karşınıza çıkar.

Açılarda aynı çift daha küçük birimleri sayar: bir derece 60 yay dakikasına (′), her yay dakikası 60 yay saniyesine (″) bölünür. Bu, enlem ve boylamı derece-dakika-saniye olarak yazma biçimidir; eski haritalarda, nirengi taşlarında ve GPS cihazlarında bir gösterim seçeneği olarak görülür, örneğin 41°0′49″ K; gökbilimciler de gök cisimlerinin görünür büyüklüğünü böyle ölçer.

Matematikte bir harften sonraki işaret, ilişkili bir değişken üretir: f bir fonksiyonsa f′ türevi, f″ ("f iki üssü" veya "f çift üs" diye okunur) onun da türevi, yani ikinci türevdir. Noktalar da aynı yolla adlandırılır: A, A′ ve A″ bir nokta ile iki dönüşümden sonraki yerleridir. Eski metinler ′ ve ″ işaretlerini zamanın dakika ve saniyesi için de kullanırdı; yani 3′45″ üç dakika kırk beş saniyedir. Bugün genellikle 3:45 yazılır.

Neden düz tırnak yazmayayım?

Çünkü birçok uygulama onu ” yapar ve 6’2” bir alıntının sonu gibi görünür.

Klavyedeki düz " en kolay vekildir; mesajda ya da ilanda sorun olmaz. Sıkıntı, akıllı tırnak açık olan kelime işlemcilerde, e-postada ve telefon klavyelerinde başlar: " kıvrımlı tırnağa, ' ise ’ işaretine dönüşür ve birinin boyu ya da bir borunun çapı, söylenmiş bir cümlenin sonu gibi görünür. Özenli dizgiciler gerçek işareti kullanır; çünkü o hiç kıvrılmayan ve hiçbir zaman açılış tırnağıyla eşleştirilmeyen eğik bir çizgidir.

Her yazı tipi yardımcı olmaz: bazılarında ″ ile ” ekranda neredeyse aynı görünür. Belgenin kesin olması gerekiyorsa gözünüze güvenmek yerine gerçekte hangi karakterin yazıldığını kontrol edin.