Teken voor geregistreerd merk

De naam of het logo ernaast is een geregistreerd merk.

Een merk is een naam, woord, logo of slogan dat aangeeft wie een product maakt of een dienst levert, zodat niemand anders eronder verkoopt. Een bedrijf kan een naam al als merk gebruiken door ermee te handelen, maar krijgt veel sterkere bescherming door hem in te schrijven bij een nationaal of regionaal merkenbureau, zoals het Benelux-Bureau voor de Intellectuele Eigendom of het EU-bureau. De omcirkelde R is de afkorting van ‘deze is geregistreerd’. Hij staat direct na de naam of in een hoek van het logo, klein en verhoogd, en meestal één keer per verpakking of pagina.

Het teken komt uit het Amerikaanse recht. De merkenwet van 1946, de Lanham Act, liet houders een federale registratie aangeven met de zin ‘Registered in U.S. Patent and Trademark Office’, de afkorting daarvan of gewoon een R in een cirkel. De korte vorm won en de rest van de wereld nam hem over. In de VS gaat het om geld: wie het teken niet toont, kan moeilijk schadevergoeding krijgen van een inbreukmaker die niets van de registratie wist.

Registratie is plaatselijk en specifiek: ze geldt in een land of regio en voor bepaalde waren of diensten. Een ® die klopt op de koffie van een bedrijf in het ene land, kan fout zijn op zijn mokken of in een markt waar het nooit registreerde. Ook de regels bij misbruik verschillen: voor EU-merken en in Canada is het teken vrijwillig en beschermt de registratie hoe dan ook, terwijl het in het Verenigd Koninkrijk een strafbaar feit is om een niet-geregistreerd merk bewust als geregistreerd te presenteren. De meeste landen zien het minstens als misleidende reclame.

® of ™: welke hoort bij jouw merk?

™ claimt een merk; ® claimt een verleende registratie.

Iedereen mag ™ zetten achter een naam die hij als merk gebruikt, geregistreerd of niet; het zegt alleen ‘dit beschouwen wij als ons merk’. ® is voorbehouden aan merken waarvan de registratie echt is verleend. Een lopende aanvraag telt niet: tot de inschrijving rond is, houd je het bij ™. Voor diensten kent de Amerikaanse praktijk ook ℠, maar de meeste bedrijven gebruiken ™ voor beide.

Verwar ® ook niet met ©, dat auteursrecht op werken als boeken, liedjes, foto’s en software aangeeft, niet op merknamen. Een logo kan beide dragen, maar ze zeggen iets anders.

In berichten duikt het teken vooral op wanneer iemand een merknaam in de officiële spelling plakt, of in de merkengrap: ‘mijn zondagse dutje®’ maakt van een gewoonte een geregistreerd product. Die grap maak je meestal met ™; ® is de zeldzamere, wat officiëler klinkende versie.