Âm tiết Yi cap

Ký tự này ghi một âm tiết trong tiếng Yi tiêu chuẩn ở Liangshan.

“Cap” là cách đọc theo Pinyin Yi, tức lối ghi âm tiết Yi bằng chữ cái Latinh. Chữ p cuối đánh dấu thanh thấp đi xuống: độ cao giọng nói giảm trong lúc phát âm âm tiết; nó không phải phụ âm p ở cuối. Tên âm tiết này không phải bản dịch tiếng Việt; nghĩa đến từ từ hoặc câu tiếng Yi xung quanh.

Tiêu chuẩn này ghi tiếng Nuosu, còn gọi là tiếng Yi Liangshan. Các biến thể tiếng Yi và truyền thống chữ viết địa phương khác nhau, vì vậy ký tự này không phải cách viết chung cho mọi biến thể.

ꊹ đi vào chữ Yi hiện đại như thế nào?

Ký tự này thuộc một tiêu chuẩn hiện đại dựa trên chữ Yi vùng miền lâu đời hơn.

Một truyền thuyết kể rằng Aki đã tạo ra chữ Yi vào thời nhà Đường. Văn khắc có niên đại cổ nhất còn tồn tại, kết hợp văn bản tiếng Yi và tiếng Trung, nằm trên một chiếc chuông đồng từ năm 1485. Trong xã hội Yi truyền thống, các tư tế làng gọi là bimo lưu giữ chữ viết địa phương dùng trong nghi lễ tôn giáo và văn bản về phép thuật, y học, gia phả và văn học.

Tiêu chuẩn Liangshan hiện đại chọn ký hiệu từ các chữ viết địa phương cũ và dùng mỗi ký hiệu cho một âm tiết nói. Tiêu chuẩn này được xây dựng năm 1974 và chính thức phê duyệt năm 1980 để cải thiện khả năng đọc viết. Tính đến năm 2024, chữ Yi tiêu chuẩn được dùng trong trường học, báo chí, sách tra cứu, biển báo công cộng và phụ đề video.