สัญลักษณ์คอปปีเลฟต์

คอปปีเลฟต์ใช้กฎหมายลิขสิทธิ์เพื่อให้งานคงความเสรีไว้ ลิขสิทธิ์ปกติบอกว่า "สงวนลิขสิทธิ์" คือนอกจากข้อยกเว้นที่กฎหมายกำหนดแล้ว ห้ามใครคัดลอกหรือแก้ไขโดยไม่ได้รับอนุญาต สัญญาอนุญาตแบบคอปปีเลฟต์ให้อนุญาตไว้ล่วงหน้า แต่มีข้อแม้: ใครที่ส่งต่องานนี้ ไม่ว่าจะแก้ไขหรือไม่ ต้องใช้เงื่อนไขเดียวกัน เสรีภาพจึงถูกริบไปกลางทางไม่ได้ ตัวอย่างที่รู้จักกันดีที่สุดคือสัญญาอนุญาตสาธารณะทั่วไปของกนู (GPL) ที่ใช้กับเคอร์เนลลินุกซ์และซอฟต์แวร์เสรีอื่นอีกมากมาย และสัญญาอนุญาตครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ "แสดงที่มา-อนุญาตแบบเดียวกัน" (CC BY-SA) ที่ใช้กับข้อความในวิกิพีเดีย คำว่าเสรีในที่นี้หมายถึงเสรีภาพ ไม่ใช่ราคา งานคอปปีเลฟต์ขายได้

คำนี้เป็นการเล่นคำจาก copyright (right แปลว่า ขวา และ สิทธิ์; left แปลว่า ซ้าย) ซึ่งริชาร์ด สตอลล์แมนทำให้โด่งดังในทศวรรษ 1980 ผ่านโครงการกนู โครงการที่เป็นจุดเริ่มต้นของขบวนการซอฟต์แวร์เสรี สัญลักษณ์คือการเล่นคำเดียวกันในรูปภาพ: ตัว C ใน © หันไปอีกทาง แปลว่า "ลิขสิทธิ์กลับด้าน" หลายปีที่มันมีอยู่แค่เป็นโลโก้ที่วาดขึ้นและในฟอนต์พิเศษไม่กี่ตัว กว่าจะกลายเป็นอักขระยูนิโค้ดจริงก็ปี 2018 ฟอนต์จำนวนมากยังไม่มีมัน คุณจึงอาจเห็นกล่องว่างตรงที่ควรเป็น 🄯 และบางคนจึงพิมพ์ตัวแทน (ɔ) แทน

เห็นสัญลักษณ์นี้บนงานแล้วหมายความว่าอย่างไร

ผู้สร้างกำลังบอกว่ายินดีให้คัดลอกและแบ่งปัน ในโปรแกรม หนังสือ ฟอนต์ หรือท้ายหน้าเว็บ 🄯 บอกว่า "งานนี้ตั้งใจให้นำไปใช้ซ้ำ" ส่วนวิธีการอยู่ในสัญญาอนุญาตที่ระบุไว้ข้างๆ (GPL, CC BY-SA ฯลฯ) มักมาพร้อมมุกที่กลับวลีกฎหมาย: "All rights reversed" (กลับด้านทุกสิทธิ์) หรือ "All wrongs reserved" (สงวนทุกความผิด)

สิ่งที่มันทำไม่ได้คือแทนที่ประกาศลิขสิทธิ์ คอปปีเลฟต์ตั้งอยู่บนลิขสิทธิ์ ประกาศที่ถูกต้องจึงยังต้องระบุเจ้าของสิทธิ์ ซึ่งมักใช้ © ตามปกติ แล้วจึงบอกสัญญาอนุญาต มูลนิธิซอฟต์แวร์เสรีซึ่งเป็นผู้ออก GPL ระบุชัดว่าการเอาตัว C กลับด้านมาแทน © เป็นความผิดพลาดทางกฎหมาย ให้ถือว่า 🄯 เป็นเครื่องประดับที่บอกเจตนารมณ์ ส่วนกติกาต้องอ่านจากสัญญาอนุญาต