Khitan Küçük Yazısı karakteri 18BEF

Khitan dilini yazan sistemde kullanılan işaretlerden biridir. Unicode’un sıra numaralı karakter adı, işaretin karakter tablosundaki yerini gösterir; Khitan dilindeki okunuşunu göstermez.

Bazı Khitan işaretleri tek başına tam bir sözcüğü temsil ederdi; ses işaretleri sesleri gösterir ve genellikle bir sözcük oluşturmak için iki ila sekiz karakterlik kümeler hâlinde kullanılırdı. Tek bir işaret böyle bir kümenin yalnızca parçası olabilir.

Khitan yazısının Çin ve Cürcen yazılarıyla ilişkisi nedir?

Çin yazısı Khitan biçimlerini etkiledi; sonraki Cürcen yazısı da Khitan modellerini uyarladı. Küçük yazı, Khitan dilini kaydetmek için kullanılıyordu. Liao Hanedanı hakkında daha sonra yazılmış History of Liao adlı tarih kitabı, yazının oluşturulma tarihini 924/925 olarak verir ve Yelü Diela’ya atfeder. Geleneksel anlatı tasarımı Uygur yazısıyla da ilişkilendirir, ancak iki yazı görsel olarak pek benzemez. Güvenilir biçimde tarihlenmiş en eski yazılı örnek, 1051 tarihli bir mezar yazıtıdır. 2026 tarihli bir çalışma, küçük yazının daha sonra, İmparator Shengzong döneminde sistemleştirildiğini savunur.

Khitan Küçük Yazısı Liao, Qara Khitai (Batı Liao) ve Jin dönemlerinde kullanıldı. Çin yazısıyla ilişkisi yapı düzeyindedir: Çinceyi değil, Khitan dilini yazıyordu. Daha sonraki Cürcen yazıları Khitan modellerini alıp uyarladı. Bu yazı gelenekleri tarihsel olarak bağlantılıdır ama birbirinin yerine kullanılamaz.

Aynı karakterin dizilişi neden farklı olabilir?

Geleneksel Khitan metni dikeydi; dijital metin yatay da olabilir. Geleneksel sütunlar yukarıdan aşağıya iner ve sağdan sola sıralanırdı. Ses işaretlerinden oluşan bir kümede karakterler önce soldan sağa, sonra yukarıdan aşağıya dizilir. Unicode 18.0 yatay kümeleri ve tek tek karakterlerden oluşan basit satırları da açıklar; bu nedenle ekrandaki bir satır tarihî sayfanın düzenini yansıtmayabilir.