Stofteken van Lineair B

Het duidt stof of textiel aan in Lineair B.

Paleisschrijvers gebruikten dit B159-logogram in administratieve registers voor textielwaren. Een getal ernaast kon de hoeveelheid aangeven en een toegevoegd lettergreepteken kon het voorwerp nader bepalen. Het basisteken duidt een categorie aan; het spelt het gesproken woord voor ‘stof’ niet uit.

Waar komt het Lineair-B-textielteken vandaan?

De schriftelijke lijn loopt via oudere Egeïsche textieltekens.

Textieltekens in het Kretenzische hiërogliefenschrift, een ouder schrift dat op Kreta werd gebruikt, worden gedateerd op c. 1900–1650 BCE; de voorgestelde voorloper *163 op c. 1650 BCE, al is dat directe verband omstreden. Het Linear-A-teken AB 54, bekend uit c. 1800–1450 BCE, geldt doorgaans als de schriftelijke voorloper van Lineair B *159/TELA. ‘Paleografisch’ betekent hier dat een latere schriftvorm zich uit een eerdere ontwikkelde.

Het corpus van Lineair-B-textieltekens hoort bij c. 1450–1200 BCE. Samen wijzen deze tekens op een familie die zich ontwikkelde binnen Egeïsche schrifttradities, niet op een eenmalige uitvinding.

Waarom is de precieze textielleeswijze omstreden?

Het basisteken is breed; een ingevoegde lettergreep vernauwt de lezing.

In Lineair B is *159/TELA een algemene aanduiding voor textiel. Een ingevoegd syllabogram, een teken voor een lettergreep, vormt de ligatuur TELA+TE, getranscribeerd als te-pa. Specialisten gebruiken de brede aanduiding zonder te hoeven bepalen welk voorwerp de ligatuur precies benoemt. Er is een tapijt voorgesteld en, voorzichtiger, zwaar textiel of een kledingstuk. Koninklijke en rituele contexten ondersteunen die laatste lezingen, maar het precieze voorwerp blijft omstreden.

Een voorgestelde verklaring voor de vorm is een rechthoekig doek dat hing aan een weefgetouw waarvan de draden met gewichten strak werden gehouden. De korte strepen kunnen draden, weefgewichten of een schrijfconventie voorstellen; het zijn interpretaties van de vorm, geen vaststaande lezingen.