Varken

Een tam varken in zijn geheel, of varkensvlees. Meestal is het letterlijk bedoeld. Bij een boerderijfoto is het het dier; bij een recept, een menu of een barbecueplan staat het voor varkensvlees, spek, ham of speenvarken. Het is de hele-lijf-tegenhanger van 🐷, dat alleen de kop toont, en het is niet het wilde zwijn 🐗 met slagtanden.

Buiten de stal is het varken een oud teken van overvloed: een vet varken betekende een goed gevuld huishouden. Daarom gaat spaargeld in een spaarvarken en lees je 🐖💰 als geld opzij. In Duitsland en omstreken is het varken een geluksbrenger die met Nieuwjaar als marsepeinen varkentje wordt gegeven. In de Chinese dierenriem is het Varken het twaalfde en laatste dier, verbonden met rijkdom en gulheid; 2019 was een Jaar van het Varken, 2031 wordt het weer, en dan staat 🐖 in alle Chinese nieuwjaarswensen.

Twee heel grote groepen lezen het plaatje anders. Voor moslims en joden is het varken onrein en varkensvlees verboden: 🐖 naast een gerecht waarschuwt dat het niet halal of koosjer is, en iemand een varken noemen hoort in die culturen bij de zwaarste beledigingen. Goed om te weten voordat je het als grap stuurt.

Noemt iemand mij een varken?

Misschien: over een persoon betekent 🐖 meestal gulzig, smerig of volgepropt. In het Nederlands is een varken of zwijn iemand die te veel of slordig eet, meer pakt dan zijn deel of in een zwijnenstal woont; een „varkentje” kun je ook liefkozend „wassen”. Vlak na kritiek gestuurd, steekt het. „Seksistisch zwijn” en „kapitalistisch zwijn” gebruiken hetzelfde dier voor egoïsme, en in Amerikaans en Brits slang zijn pigs ook de politie, iets wat je vooral in Engelstalige protestposts tegenkomt.

Over het eigen bord is het bijna altijd een grap: „hele pizza op 🐖” is zelfspot, geen bekentenis. Tussen vrienden die elkaar al biggetje of dikkerdje noemen kan het teder zijn. Een schattig tekenvarken maakt een ongevraagde opmerking over iemands lichaam of eetlust echter niet welkom, en een los 🐖 zonder woorden laat de bedoeling open: vraag liever dan dat je aanneemt.