Khitaans klein schriftteken 18BF2

Het geeft een Khitaanse klank weer, maar de precieze lezing is omstreden.

Met het kleine Khitaanse schrift schreef men de Khitaanse taal met klanktekens (fonogrammen) en enkele tekens voor hele woorden (logogrammen). Een fonogram is deel van een woord. Daarom kun je 𘯲 het best binnen een spelling begrijpen, niet als een woord met een directe Nederlandse vertaling.

Een coderingsvoorstel uit 2010 transcribeerde dit teken als car. Hier is car een wetenschappelijke klanknotatie, niet het Engelse woord.

Wanneer ontstond het kleine Khitaanse schrift?

Volgens de traditie rond 925; een studie uit 2026 betwijfelt wanneer het ingang vond.

Volgens de traditionele overlevering maakte Yelü Diela, de jongere broer van Liao-stichter Abaoji, het kleine schrift om Khitaans te schrijven. Het verhaal zegt dat hij zich liet inspireren door het Oeigoerse schrift, dat door Oeigoerse gemeenschappen wordt gebruikt, al zijn er weinig zichtbare overeenkomsten.

De bewaarde inscripties dateren uit de 11e en 12e eeuw en staan vaak op stenen grafschriften. Een herziening uit 2026 wijst op een verslag uit 1011 waarin functionarissen in Goryeo, een Koreaans koninkrijk, een Khitaanse brief niet konden lezen; de studie stelt dat het kleine schrift mogelijk pas later werd gestandaardiseerd. Het was een van twee Khitaanse schriften; het grote schrift was de tegenhanger. Het latere Jurchense schrift nam ook voorbeelden van Khitaanse schriften over, en het kleine schrift bleef in gebruik onder Westelijke Liao en Jin.

Betekent 𘯲 ‘steen’?

Alleen in een omstreden lezing van een langere spelling.

Een studie uit 2021 bespreekt de reeks 𘯲𘯺 in inscripties. Eerder onderzoek leest die als de eigennaam Chala; de studie stelt in plaats daarvan čala, ‘steen’, voor en verbindt dat met het Mongoolse woord čilaγun, eveneens ‘steen’. Die interpretatie geldt voor de reeks in haar context, niet voor 𘯲 op zichzelf.