Chữ pha của tiếng Chăm

Chữ này biểu thị âm p bật ra cùng một luồng hơi rõ.

ꨜ là phụ âm ở đầu âm tiết trong tiếng Chăm Đông. Phụ âm không có dấu khác thường mang theo một nguyên âm mặc định; dấu nguyên âm có thể thay đổi âm đó, còn phụ âm cuối có thể hoàn tất âm tiết.

Chữ Chăm phát triển từ các dạng chữ Pallava ở miền nam Ấn Độ. Các bia khắc ban đầu được dùng để viết tiếng Phạn và ghi chép việc hoàng gia, chính trị, tôn giáo. Bia khắc Đông Yên Châu, chứng tích tiếng Chăm còn lại lâu đời nhất, được xác định vào khoảng cuối thế kỷ IV.

Vì sao Chăm Đông và Chăm Tây khác nhau?

ꨜ thuộc Chăm Đông; Chăm Tây dùng hệ chữ viết riêng.

Văn bản tiếng Chăm được ghi nhận từ thế kỷ IX. Từ thế kỷ XVI, các bản thảo Chăm Trung tiếp nối truyền thống; chữ viết chuyển từ bia khắc công cộng sang việc đọc viết và gìn giữ trong cộng đồng.

Chăm Đông và Chăm Tây là những truyền thống có liên hệ nhưng dùng hệ chữ viết và quy ước khác nhau. Chăm Tây cũng dùng chữ Jawi, một hệ chữ dựa trên chữ Ả Rập. Người đọc Chăm Tây có thể không đọc được văn bản Chăm Đông, nên chữ này thuộc cách viết của Chăm Đông.

Viết chữ pha Chăm như thế nào?

Trong văn bản được lưu, chữ gốc đứng trước các dấu.

Gõ ꨜ trước, rồi thêm dấu giữa, dấu nguyên âm, dấu kéo dài và phụ âm cuối nếu có. Trong văn bản, dấu nguyên âm phụ thuộc đứng sau chữ gốc dù trên màn hình nó xuất hiện bên trái hoặc bao quanh chữ. Âm tiết Chăm không xếp chồng phụ âm thành chữ ghép.

Nếu chữ hiện thành ô vuông hoặc một ký tự khác, phông chữ có thể không hỗ trợ Chăm hoặc văn bản đã bị thay thế. Cách hiển thị thay đổi, không phải danh tính của chữ.