อักษร sha ในเทวนาครี

ในภาษาฮินดี ออกเสียงเหมือน sh ในคำภาษาอังกฤษ “ship” การถอดอักษรสันสกฤตด้วยอักษรโรมันเขียนว่า śa โดยปกติพยัญชนะเทวนาครีจะมีเสียง a สั้นติดมาด้วย เครื่องหมายสระจะเปลี่ยนเสียงนั้น ส่วนวิรามะจะตัดเสียงสระออก ในภาษาฮินดี สระที่เขียนไว้ไม่ได้ออกเสียงในทุกคำ

श อยู่ในระบบอักษรที่พัฒนามาหลายศตวรรษ ประวัติของอักษรนี้เชื่อมโยงผ่านอักษรพราหมี ซึ่งพบในจารึกตั้งแต่ศตวรรษที่ 3 ก่อนคริสต์ศักราช และรูปแบบท้องถิ่นที่เกิดขึ้นภายหลัง โปรโตนาครีกำหนดอายุไว้ที่รัฐราชสถานช่วงปลายศตวรรษที่ 6 คริสต์ศักราช ส่วนเทวนาครีเกิดขึ้นในศตวรรษที่ 7 และพัฒนาเต็มรูปแบบราวศตวรรษที่ 13 วันที่เหล่านี้กล่าวถึงพัฒนาการของระบบอักษร ไม่ใช่การปรากฏครั้งแรกของรูปตัวอักษรนี้โดยเฉพาะ

เทวนาครีใช้บันทึกจารึกภาษาสันสกฤตและต้นฉบับทางศาสนา รวมถึงภาษาที่ใช้ในชีวิตประจำวัน ตั้งแต่ศตวรรษที่ 19 เป็นต้นมา เทวนาครีกลายเป็นระบบอักษรหลักสำหรับสันสกฤตฉบับพิมพ์

ทำไม श และ ष จึงออกเสียงเหมือนกันในภาษาฮินดี?

เสียงของทั้งสองมักรวมกันในภาษาฮินดี แต่การสะกดยังคงต่างกัน ภาษาสันสกฤตแยก śa (श) ซึ่งออกเสียงโดยวางลิ้นใกล้เพดานแข็ง ออกจาก ṣa (ष) ซึ่งออกเสียงโดยงอปลายลิ้นไปด้านหลัง ในภาษาฮินดีมาตรฐาน ความแตกต่างนี้มักหายไปเมื่อตัวใดตัวหนึ่งปรากฏเดี่ยว ๆ ให้ยึดการสะกดของคำนั้นแทนการเดาจากเสียง

श ยังเปลี่ยนรูปร่างที่มองเห็นได้ในกลุ่มพยัญชนะบางแบบ วิรามะจะตัดสระที่ติดมากับอักษรออก เพื่อให้เชื่อมกับพยัญชนะถัดไปได้: श् + र อาจรวมเป็น श्र, श् + व อาจเป็น श्व และ श् + च อาจเป็น श्च แบบอักษรจะจัดรูปร่างของตัวที่เชื่อมกัน แต่ข้อความยังมีอักษรแต่ละตัวครบ