Ideografische komma

Het scheidt gelijkwaardige onderdelen van een opsomming. Het Chinees verdeelt het werk van onze komma over twee tekens. De dunhao (顿号 / 頓號, letterlijk ‘pauzeteken’) staat uitsluitend tussen nevenschikkende woorden of korte woordgroepen in een reeks: 苹果、香蕉、梨 betekent ‘appels, bananen, peren’. Langere pauzes tussen zinsdelen krijgen de gewone Chinese komma op volle breedte ，.

Daarnaast volgt het op Chinese telwoorden in overzichten en koppen waar we in het Nederlands een punt zouden zetten: 一、 opent een eerste genummerd punt (‘1.’). Plak het teken zonder spatie direct achter het cijfer en voor de tekst die volgt.

Wat doet 、 in het Japans?

Het is de gewone komma midden in een zin. Het Japans noemt dit teken 読点 (tōten, ‘leespunt’) of kortweg ten (‘punt’). Omdat standaard Japans normaal maar één soort komma gebruikt, vangt 、 zowel opsommingen als pauzes tussen zinsdelen op.

Doordat Japans zonder spaties tussen woorden wordt geschreven, kan het verplaatsen van 、 bepalen waar een woord begint of eindigt. ここから、はきものをぬいではいりなさい groepeert はきもの (hakimono, schoeisel): trek je schoenen uit voor je binnenkomt. In ここからは、きものをぬいではいりなさい wordt het woord きもの (kimono, kleding): trek vanaf hier je kleren uit. Dezelfde tekens, een andere opdracht.

Waar komt 、 vandaan?

Het groeide uit kleine penseelstreepjes die het lezen begeleidden. Klassieke Chinese handschriften werden in doorlopende kolommen zonder interpunctie geschreven; lezers zetten er met het penseel stippen en druppels bij om pauzes aan te geven. Een vroeg Japans voorbeeld staat in een handschriftkopie van vóór 745.

Boekdrukkunst en interpunctiehervormingen maakten van die leeshulpen later vaste regels. In Japan legden schoolmaterialen uit de Meiji- en Taishō-periode 、 vast als de algemene komma.

In China gaven hervormers de oude penseeldruppel een smallere taak naast de westers gevormde komma. In 1922 onderscheidde Chen Wangdao’s schrijfhandboek 作文法讲义 、 van ， en noemde het opsommingsteken 顿号.