Teken 18BE1 uit het Khitan-kleinschrift

Gepubliceerde lezingen verschillen over de klinker. Reconstructies zijn onder meer êŋ, eng, ɛŋ, ɑŋ, iɑŋ en het onzekere əŋ. De ŋ aan het einde is de “ng”-klank aan het slot van “sing”; de klinker ervoor verschilt per voorstel. Dit zijn wetenschappelijke lezingen, geen afgesproken alledaagse uitspraak. In het Khitan-kleinschrift vormen fonogrammen — tekens voor klanken — meestal clusters die samen een woord spellen. Eén teken laat daarom niet altijd de volledige lezing zien.

Waarom kan 𘯡 op 𘯢 lijken?

Oudere BabelStone-lettertypen verwisselden deze tekens soms. In versies van vóór 2023-07-14 koppelden BabelStone-lettertypen voor het Khitan-kleinschrift 𘯡 en 𘯢 aan elkaar omgekeerd; versie 13.008 herstelde dat. Als ze verwisseld lijken, controleer dan de fontversie voordat je ze als varianten beschouwt.

Wanneer raakte het kleine schrift ingeburgerd?

Volgens traditionele verhalen ontstond het rond 925, maar die datering is omstreden. Zij schrijven het ontwerp toe aan Yelü Diela, de jongere broer van de Khitaanse heerser van Liao. De Khitanen in Noord-China gebruikten dit schrift voor hun taal naast een afzonderlijk Khitan-groot-schrift; “klein” verwijst naar een parallel schrift, niet naar kleinere letters. Het ontwerp zou zijn geïnspireerd op het Oeigoerse schrift, al zijn er weinig visuele overeenkomsten. De fonetische clusters maakten het mogelijk Khitaanse woorden met groepen klanktekens te spellen.

Een studie uit 2026 stelt dat het schrift pas later, onder Liao-keizer Shengzong, systematisch werd vastgelegd. De studie noemt de grafinscriptie voor Wugulin Taishi uit 1051 als het oudste overgeleverde voorbeeld met een zekere datering. Het meeste overgeleverde materiaal bestaat uit grafinscripties voor Khitaanse vorsten en aristocraten, naast teksten op monumenten en voorwerpen. Het schrift werd gebruikt onder Liao, diens westelijke opvolger Qara Khitai en Jin. De Jurchen, die Jin stichtten, namen later Khitaanse schrijftradities over en pasten ze aan.