Ký hiệu vi phân riêng in đậm toán học

Là ký hiệu đạo hàm riêng được xếp chữ bằng kiểu toán học in đậm.

Ký tự thường ∂ là "d tròn" của giải tích. Đạo hàm đo mức độ một thứ thay đổi nhanh đến đâu; khi một đại lượng phụ thuộc vào nhiều biến, như nhiệt độ phụ thuộc vào vị trí và thời gian, đạo hàm riêng đo sự thay đổi do một biến gây ra trong khi các biến còn lại giữ nguyên. Nó được viết ∂f/∂x, và bản thân ký hiệu được gọi là "partial" hoặc "d tròn".

Trong xếp chữ toán học, đậm, nghiêng và đứng không phải để trang trí: chúng phân biệt các đại lượng. Chữ in đậm thường là vectơ hoặc ma trận, chữ nghiêng là vô hướng. Vì vậy khi Unicode bổ sung trọn bộ bảng chữ cái in đậm, nghiêng và không chân cho toán học vào năm 2001, nó cũng thêm vài ký hiệu có kiểu dáng, trong đó có ∂ in đậm, để văn bản thuần, trình soạn công thức và mã đánh dấu công thức giữ được sự phân biệt mà không cần mẹo phông chữ. 𝛛 chính là dạng in đậm đó. Anh em của nó là 𝜕 nghiêng, 𝝏 đậm nghiêng, cùng 𝞉 và 𝟃 không chân.

Khi gặp 𝛛 trong bài báo hay bài giảng, hãy đọc nó như ký hiệu đạo hàm riêng ∂. Độ đậm là lựa chọn ký hiệu của tác giả, thường để khớp với các vectơ in đậm hoặc toán tử gradient ∇ in đậm trong cùng văn bản, và có thể đánh dấu một phân biệt do chính tác giả định nghĩa. Phương trình và cách ký hiệu của tác giả, chứ không phải độ dày nét, cho bạn biết đạo hàm được lấy theo gì.

Vì sao 𝛛 xuất hiện trong tên người dùng, tiểu sử hay tin nhắn?

Thường là một công cụ phông chữ trang trí đã in đậm một ∂.

Các ứng dụng mạng xã hội hiếm khi cho định dạng tiểu sử hay tên hiển thị, nên mọi người dùng công cụ thay từng chữ cái bằng ký tự giống hệt trong khối toán học để giả chữ đậm hoặc nghiêng. Đưa cho công cụ ấy một ∂, nó trả về 𝛛. Không có ý nghĩa toán học nào; đó là trang trí, và ∂ bên dưới đôi khi được chọn làm vật thay thế bóng bẩy cho chữ d. Mẹo này có cái giá của nó. Nhiều phông chữ thông dụng không chứa khối toán học, nên ký tự có thể hiện thành ô vuông trống trên một số điện thoại và máy tính cũ. Trình đọc màn hình có thể đọc tên chính thức dài ngoằng của nó hoặc bỏ qua, tìm kiếm có thể không khớp nó với d hay ∂ được gõ, và một số ứng dụng đổi nó về ∂ thường khi dán.

Ký hiệu đạo hàm riêng bắt nguồn từ đâu?

Nó bắt đầu là một chữ d tròn dùng để đánh dấu sự thay đổi riêng phần.

Năm 1770, Nicolas de Condorcet dùng ký hiệu này để phân biệt thay đổi riêng phần với thay đổi toàn phần. Adrien-Marie Legendre viết ∂u/∂x năm 1786 theo dạng vẫn dùng đến nay, rồi bỏ; Carl Gustav Jacob Jacobi dùng lại năm 1841, và từ đó nó dần phổ biến thành chuẩn. Hình dạng nên hiểu là một chữ d tròn, uốn cong, nên mới gọi là "d tròn", chứ không phải chữ delta Hy Lạp δ, một chữ cái riêng với công việc riêng.