Yi hecesi Git

Bu işaret bir Yi hecesini gösterir; sözcüğün anlamını bağlam belirler.

Çin’in güneybatısındaki Liangshan bölgesinde kullanılan standart Yi yazısında git, bu hecenin Latin harfli okunuş etiketidir; sondaki t yüksek tonu, yani ses perdesinin yüksekliğini belirtir. İngilizce bir sözcük ya da yazılım adı değil, okuma bilgisidir.

Günümüze ulaşan en eski tarihli Yi yazıtı, 1485 tarihli bronz bir çanın üzerindedir. Bu tarih yazıtı belirtir, Yi yazısının başlangıcını değil. Geleneksel Yi el yazmaları dinî, törensel, tıbbi, büyüyle ilgili ve soyağacına ilişkin bilgileri yerel bimo soyları, yani Yi ritüel uzmanları aracılığıyla aktarıyordu. Standart Liangshan Yi yazısı 1974’te tasarlandı ve 1980’de resmen ilan edildi. Resmî belgeler, gazeteler ve edebiyat gibi kamusal yazıları destekledi; ayrıca törensel ve destansı metinlerin korunmasına yardımcı oldu.

Yi yazısı bölgelere göre neden değişir?

Yerel Yi gelenekleri ile Liangshan standardı farklı katmanlardır.

Eski Yi gelenekleri işaret biçimleri, kullanılan işaretler ve yazı yönü bakımından değişir. Anlamları işaretlerle aktaran geleneksel Yi ideografik yazısı, Çin karakterleri geleneğinden ayrıdır. Standart Liangshan hece yazısı ise daha eski Kuzey Yi biçimlerine dayanır. Bu, ꇚ karakterini daha geniş Yi yazı geleneğine bağlar; ancak modern standardın yerel biçimlerle birbirinin yerine kullanılabileceği anlamına gelmez.

Standartlaşma yazının rolünü değiştirdi: yerel el yazmaları ritüel bilgisini ve soyları korurken Liangshan standardı, Kuzey Yi topluluklarında kamusal yazıyı ve metinlerin korunmasını destekler. Her Yi dili için ortak bir yazı sistemi değildir.