Terugkeerteken voor ideografische annotatie

Lees eerst het volgende teken en keer dan naar dit teken terug.

Kanbun is de Japanse manier om klassiek Chinees te lezen. De tekens 返り点 geven de leesvolgorde aan; レ is de gebruikelijke notatie voor één teken terug, en ㆑ is een apart kanbun-teken met dezelfde aanwijzing.

Sinds wanneer bestaan de 返り点?

Het oudste aangehaalde Japanse voorbeeld dateert uit 788.

Het voorbeeld staat als aantekening bij een boeddhistische tekst en documenteert de bredere praktijk, niet precies deze vorm. Vroege tekens wezen aan naar welk teken de lezer moest terugkeren; het uitgebreidere systeem met leesroutes ontwikkelde zich later, in de Edoperiode. De praktijk komt voor in manuscripten, drukwerk en digitale teksten.

In verticale tekst staan de tekens naast de tekens waarop ze betrekking hebben; bij een horizontale weergave kan dat verband verdwijnen. Lettertypen kunnen de vorm veranderen of het teken niet weergeven.